Werken AAN je onderneming

kun je ondernemen leren?

Van tijd tot tijd laait de discussie op of ondernemerschap wel of niet te leren valt. De ene partij is van mening dat het ondernemerschap in je bloed moet zitten of in ieder geval met de paplepel te worden ingegoten en de andere partij meent dat ondernemersvaardigheden weldegelijk te leren zijn. Zelf ben ik van mening dat ondernemerschap wel iets is dat te ontwikkelen valt (want anders kan ik beter stoppen met schrijven over ondernemerschap), maar het valt niet te leren zoals je zaken als wiskunde of Engels kunt leren.

Succesvol ondernemerschap blijft een lastig te definiëren onderwerp. De meest bruikbare definitie is toch door te kijken naar of een ondernemer winst weet te maken of niet. Ook al weten we dat winst alleen niet zaligmakend is, zonder winst kun je als ondernemer simpelweg niet bestaan. Dus laten we de formule voor het bepalen van de winst eens onder de loep nemen:

Winst = Omzet - Kosten

Oftewel, wanneer je alle kosten die je hebt gemaakt, afhaalt van de behaalde omzet, weet je wat je winst is geweest over een bepaald jaar. En om je winst te vergroten, moet je of de omzet verhogen of de kosten verlagen.

Met deze formule in mijn achterhoofd, moest ik terugdenken aan de tijd dat ik bedrijfseconomie studeerde. Daar hadden we vakken genaamd Kosten Basis, Kosten Verdieping, Winst Basis en Winst Verdieping. Maar in het rijtje ontbrak het vak Omzet Basis, laat staan Omzet Verdieping. Een beetje wiskundige weet dat je formule voor Winst kunt omschrijven naar:

Omzet = Winst + Kosten

Hoewel wiskundig correct, kun je natuurlijk geen omzet maken door meer kosten en winst te maken. En wat mij in de jaren dat ik studeerde altijd opviel, dat omzet er kennelijk gewoon was. Maar een beetje (startende) ondernemer weet dat omzet er nooit zomaar is. Omzet moet je maken en pas dan kun je kijken of er na aftrek van de kosten nog wat winst over blijft. Maar waarom bestaan er dan geen boeken over hoe je omzet moet maken?

Naar mijn mening komt dat doordat omzet helemaal niet zo vanzelfsprekend of logisch is als kosten en winst dat wel zijn. Omzet is het gevolg van een verkooptransactie waarbij zowel de koper als de verkoper het geloof hebben dat de prijs hoort bij het geleverde. Voor de ene partij is er dan sprake van omzet en voor de andere zijn het uiteraard kosten geworden. Maar waar je de kosten van producten gemakkelijk kunt zien als een gegeven of als een feit, is de omzet die je maakt afhankelijk van jouw vermogen de andere te laten geloven dat het zijn geld waard is.

Anders gezegd, omzet maken is niets anders dan een spel met de werkelijkheid. En juist omdat je met de werkelijkheid kunt (en mag) spelen, ontstaat omzet. En waar we de werkelijkheid als een onveranderlijk gegeven zien, kun je dus ook geen omzet maken. En dat spel met de werkelijkheid spelen we al van kleins af aan, met poppen of legoblokjes. En waar scholen in begin nog het spelen stimuleren, wordt op een gegeven moment een breuk gemaakt tussen het leuke spelen en het serieuze leren van feiten.

Ieder van ons wordt geboren met een natuurlijke aandrang om te willen spelen. Elk kind kleurt van nature buiten de lijntjes, totdat we maar genoeg wijzen op het belang van binnen de lijnen kleuren. Daarom is mijn overtuiging dat het ondernemerschap net zo natuurlijk is als ons vermogen om te zien, te horen en te proeven. Het gaat als het ware vanzelf, tenzij we onszelf op de een of andere manier te verblinden of doof te maken voor ons recht om je eigen spel te spelen met de werkelijkheid.

En in dat kader past de TED talk van Ken Robinson uitstekend:

Kunstmest voor je onderneming

Ik ben een zoon van een boomkweker uit Boskoop. Al meer dan 400 jaar is de naam Brand in Boskoop verbonden aan bomen kweken. Maar helaas (helaas) zal ik die traditie niet voortzetten. Wel heb ik veel geleerd van mijn vader over het ondernemerschap zelf. Maar wat ik fascinerend vind is dat ik ook veel typische boomkwekerwijsheden, in wezen metaforen zijn voor het kweken van een gezond bedrijf. Een van die dingen is het gebruik van kunstmest.

De boomkweker heeft als doel om gezonde bomen te kweken, want mensen willen graag een boom kopen die het langer dan een week doet. En als de vraag groot is voor een bepaald type boom, is het natuurlijk prettig wanneer je snel een groot aantal kunt leveren. Doorgaans is de natuurlijke weg om nieuwe bomen te maken veel te traag voor boomkwekers, dus hebben ze in de loop van de eeuwen diverse kunstmatige vermeerdertechnieken uitgeprobeerd. Een van de meest succesvolle manier om snel nieuwe bomen te maken, is door deze te stekken.

Een stekje is vaak niet veel anders dan een afgeknipt takje van een bestaande boom. Letterlijk een kloon van de oorspronkelijke boom. Maar waar het ons niet lukt om onszelf te klonen door onze pink af te knippen en in de grond te stoppen, lukt dat bij de meeste bomen wel. Voor sommige soorten volstaat het om simpelweg het afgeknipte takje in de grond te steken en de rest gebeurt vanzelf. In de natuur zie je dat volop en wij noemen dat doorgaans onkruid.

De werkelijke kunst ligt natuurlijk in het stekken van bomen waarbij het veel moeilijker is om de stek te laten uitgroeien tot een volwaardige boom. De meest ideale combinatie ligt wel in het stekken van bomen die en moeilijk te stekken zijn, maar waarvan de vraag groot is en het aanbod beperkt. Hoewel het boomkwekersbloed niet in mijn aderen stroomt ben ik er wel trots op dat mijn familie generaties lang erin slaagde om de meest onmogelijke boomsoorten te stekken en tot een gezonde productie hebben weten op te voeren.

Een oude wijsheid in mijn familie is dat wanneer 1 op de 10.000 stekjes het redt, het dus in principe mogelijk is om de boom te stekken. De kunst is om te achterhalen welke omstandigheden aan- of afwezig daartoe bijdragen. Wanneer je eenmaal de formule te pakken had, was het een kwestie van uitrollen. Zo lukte het mijn opa om toentertijd een boom te stekken waarvan het volgens de boeken onmogelijk was. En in een herziene druk werd zelfs opgenomen dat het onmogelijk was, behalve dat mijn opa Reinier Brand het wel kon.

Maar terug naar kunstmest. Een van de voor de hand liggende manieren om de omstandigheden te verbeteren, is door de grond te verrijken met voedingsstoffen. Mijn vader kocht bijvoorbeeld potgrond waarin al kunstmest van een bepaald type was voorvermengd, waardoor het stekken net zo eenvoudig werd als stekken in gewone grond. Maar ondanks de verrijking van de grond, redde ongeveer de helft van de stekjes het niet.

Dus een van de taken die ik had als ik weer eens in de kwekerij meehielp, was om de dode stekjes te verwijderen. En op een dag was ik daarmee al een paar uur bezig, toen mijn vader me terugfloot en zei dat ik nog veel dode stekjes was vergeten. "Huh", dacht ik. Ik zag een veld waarin geen bruine stekjes meer stonden, maar alleen groene. En in mijn beleving was een groen stekje een levend stekje.

Mijn vader legde uit dat sommige groene stekjes er levend uitzagen, maar in wezen dood of zo goed als dood waren. Hij pakte er een uit en zei: "Kijk deze is in wezen dood, maar weet het zelf nog niet". Aan de onderkant zat een klein bobbeltje dat aan de stam was vastgekleefd. Een stukje kunstmest. Vervolgens pakte hij een ander stekje waar duidelijk een klein wortelgestel gevormd was. "Kijk, deze gaat het redden", zei hij.

Maar wat mij verwonderde, was dat hij dat al wist voordat hij het stekje uit de grond trok. Het is namelijk niet zo productief om stekjes een voor een uit de grond te trekken om te kijken of ze wortels hebben. Dat kost niet alleen veel tijd, maar daarmee had je ook het doodvonnis over het stekje uitgesproken. Het verschil was te zien dat een stekje dat aan een korrel kunstmest zoog, wel groen was maar niet was gegroeid. Een gezond stekje daarentegen vertoonde nieuw schot dat er ook iets lichter groen toonde. Met die kennis op zak was het ook voor deze niet-boomkweker in hart en nieren een peulenschil om opnieuw dode van levende stekjes te onderscheiden.

Voor wie nog niet de metafoor met ondernemingen en ZZP-ers ziet, zal ik 'em toch uitspellen. De kunstmest is de metafoor voor of financiering van een bank of die ene grote klant waar je die grote opdracht hebt gekregen. In hoeverre heeft een forse financiering of die klant ervoor gezorgd dat je prima in staat was om de korrel op te zuigen om vervolgens geen wortels te ontwikkelen? Juist in deze tijd van (de bijna afgelopen) recessie, heb je de mogelijkheid om een stevig wortelgestel te bouwen. Er zijn zoveel ZZP-ers die nu ontdekken (of hebben ontdekt) dat ze eigenlijk geen echt goed ontwikkeld wortelgestel hebben. De vraag is, welke omstandigheden gaan jou helpen om daadwerkelijk een stevig bedrijfsfundament te bouwen?

Ondernemen en de Wet van Sinterklaas

Sinterklaas is alweer een paar weekjes in Nederland. En met een zoon van drie heb ik weer de kans om van dichtbij te ervaren wat de magie van Sinterklaas voor een heerlijke stemming zorgt in het huis. Niets is leuker om met die kleine te bepalen wat een paard toch lekkerder zou vinden: een appel of toch een kiwi. Het zal misschien nog een paar jaartjes duren, maar dan is de magie van het verhaal van Sinterklaas verdwenen om plaats te maken voor de 'realiteit' dat je in het leven niet zomaar kunt krijgen waar je om vraagt. Toch denk ik dat om succesvol te worden in ondernemen, je vermogen om onbeschaamd een verlangenlijstje te maken erg belangrijk is.
 
Ik heb mijn geloof in de goede Sint al vroeg verloren op de kleuterschool. Ik had al sterke twijfels over de praktische haalbaarheid van de hele logistieke operatie zoals die ons werd voorgespiegeld. Wij hadden helemaal geen schoorsteen thuis maar het zetten van de schoen met wortel en een bakje water leverde toch een cadeautje op. Ik kreeg al gauw het vermoeden dat mijn ouders een belangrijke schakel was in de gehele opzet en dat de Sint misschien wel een schijnheilige was.
 
De jonge wetenschapper in mij ging daarom op onderzoek uit. Op de avond dat we weer onze schoen gingen zetten, telde ik eerst de wortels in de zak voordat ik er een exemplaar uithaalde. De volgende ochtend werd ik wederom verblijd met een cadeautje van de goede Sint. Maar toen ik de wortels in de zak ging tellen, kwam ik op precies hetzelfde aantal uit als de avond ervoor. Daarmee was wat mij betreft onomstotelijk bewezen dat Sinterklaas niet bestond en mijn ouders verantwoordelijk waren voor de cadeaus.
 
Een ander mysterie dat ik eenvoudig had opgehelderd was hoe zwarte Piet op pakjesavond ongemerkt de cadeaus in de gang wist te zetten. Het was de bedoeling dat we een halfuur lang luidkeels Sinterklaasliedjes op de bank zouden zingen totdat er eindelijk hard op de ramen werd gebonsd. Ik vermoede ook hier dat mijn ouders de Piet hier een handje hielp door de voordeur op een kiertje te zetten. Om de proef eens op de som te nemen, deed ik stiekem de voordeur dicht en wachtte af wat er ging gebeuren.
 
Er werd niet gebonsd op de deur, maar de telefoon ging. Mijn vader nam de telefoon aan en had de buurman aan de lijn. Of hij weer even de deur wilde openzetten, zodat hij de zak met cadeautje in de gang kon zetten. Terwijl ik de vermoorde onschuld speelde zag ik in mijn ooghoek hoe mijn vader quasi nonchalant de telefoon beantwoorde en daarna de gang in ging om heel zachtjes de deur open te zetten. En nog geen vijf minuten later was eindelijk de verlossende bons op de ramen. En al stonden mijn broer en ik in 2 seconden bij het raam, de Piet was alweer in geen velden of wegen te bekennen.
 
Ik vond mezelf een hele slimmerd doordat ik had bewezen dat er geen Sinterklaas bestond. Toen mijn ouders jaren later voorzichtig informeerde of ik nog geloofde in de Sint, was mijn trotse antwoord: "allang niet meer". En gelijk daarna ontdekte ik wat voor een oen ik was. Want mijn nog bijdehantere moeder zei: "oh, dan kunnen we ook wel stoppen met het geven van cadeaus". Een beetje schaapachtig zei ik dat dat ook weer niet hoefde.
 
Met mijn geslaagde poging om Sinterklaas te ontmaskeren heb ik het vermogen verloren te geloven dat zomaar een cadeautje in je schoot kan worden. De enige voorwaarde hiervoor is dat je duidelijk hebt verwoord (liefst op een verlangenlijstje) wat je graag zou willen hebben, zonder je af te vragen wie verantwoordelijk is of hoe het geven plaatsvindt. Gewoon vragen en afwachten. Ik moet je eerlijk bekennen dat ik mijn verlangenlijstjes in wezen to-do lijstjes zijn waarbij ik mezelf in de rol van Sinterklaas heb geplaatst. En de items waarbij ik het gevoel heb dat het geven boven mijn macht ligt, halen mijn wensenlijstje vaak niet.
 
Zo langzamerhand begint mijn vermogen om te vragen wat ik wil, zonder me direct af te vragen waar het vandaan komt, weer terug te komen. En in dat kader past natuurlijk de Durf te Vragen sessies, waarvan ik sinds kort een begeleider ben geworden. Het bijzondere van deze sessies is altijd hoeveel nuttige antwoorden, tips en doorverwijzingen volgen uit de vraag die aan de groep wordt voorgelegd. Niet alleen dat blijkt van waarde, maar tegelijkertijd breid je je netwerk uit met mensen die je zonder schroom kunt aanspreken en te vragen om hulp.
 
Ik ben ervan overtuigd dat Durf te Vragen een perfecte manier is voor ondernemers om de kracht van een netwerk te ontdekken en te benutten. Niet alleen om dingen aan te vragen, maar omdat het ook leuk is om anderen te helpen. Dus vanaf 2010 zal ik maandelijks een sessie organiseren in mijn kantoor in het WTC gebouw in Rotterdam. De eerstvolgende sessie heb ik gepland op woensdag 13 januari. En voor morgenavond hoop ik natuurlijk dat de Sint je geeft waar je om hebt gevraagd.
 
En een leuke anekdote over wat Durf te Vragen voor je kan betekenen: vorige week maandag vroeg iemand via Twitter wie bereid was haar spontaan een boek cadeau te doen. In een wat melige bui schreef ik terug dat ik dat wel zou doen. Zo gezegd, zo gedaan. Afgelopen woensdag is het boek bij haar bezorgd en op dezelfde dag ontving ik spontaan twee gratis boeken van een uitgever om te bespreken op mijn blog. En laten dat boeken zijn die ik ook wel had willen kopen. Soms krijg je uit onverwachte hoek het dubbele terug van wat je hebt weggegeven. Dus Durf te Geven én te Vragen. Dan kan de Sint gewoon weer zijn werk doen. En als je nog een boek wil hebben, vraag dan om De wet van Sinterklaas, geschreven door Rob de Best.

PS: kom ook naar de nieuwjaarsboost van Durf te vragen in Seats2Meet in Utrecht op 16 januari 2010

 
 

Twitter, wat moet een ondernemer ermee?

Tja, twitteren, wat moet je ermee als ondernemer? Is dit de zoveelste hype (zoals Second life) die uiteindelijk zal uitsterven, of wordt dit een serieus medium waar je (net als met je mobiele telefoon of e-mail) niet meer omheen kunt. Wat je in ieder geval om je heen kunt bespeuren is dat het kamp is opgedeeld in twee groepen: de voorstanders en de tegenstanders. Dit ten koste van het derde kamp, namelijk de mensen die er nog nooit van hebben gehoord.

Zelf behoor ik tot de voorstanders al ben ik nog niet helemaal overtuigd van de werkelijke toegevoegde waarde. Maar het medium is interessant genoeg om in ieder geval de werking ervan eens te verkennen. En daarvoor hoef je niet eens een eigen twitteraccount te hebben. Maar voordat ik je twee verkenmogelijkheden geef, zal ik nog even kort een uitleg geven van wat twitter is voor diegene die het nog niet kennen. En voor wie nog in het kamp van de tegenstanders zit, zal ik je uitdagen om je mening op dit gebied te wijzigen.

Twitter is niets anders dan een grote database met allemaal korte tekstberichtjes van maximaal 140 tekens (vergelijkbaar met SMS). Bij ieder tekstberichtje is ook aangegeven wie deze heeft geschreven, met welk middel en wanneer hij deze heeft geschreven. En iedereen kan deze berichtjes van elkaar lezen, tenzij die persoon dat expliciet heeft uitgezet. Zelf heb ik dat aan laten staan, zodat de hele wereld kan zien wat ik de laatste tijd in de twitterdatabase heb geplaatst. Klik op deze link om te zien wat dat was:
http://twitter.com/wbrand

Je ziet dan de berichtjes die ik de afgelopen tijd heb geplaatst. En dan zie je dat ik voornamelijk berichtjes plaats waarin een link staat zoals (http://bit.ly/….). Oftewel, via Twitter verspreid ik  berichtjes waarin ik mensen die mij volgen wijs op een interessante website. Vrijwel alle links beginnen met "bit.ly", omdat je hiermee een websiteadres kunt verkorten. Je hebt maar 140 tekens, dus dat is een handig hulpmiddel om voldoende tekens over te laten om een bijbehorende boodschap te schrijven.

Hoewel technisch gezien Twitter een grote bak met berichtjes is, kun je twitter beter beschouwen als een hele grote kamer waarin allemaal mensen rondlopen die berichtjes roepen. In sommige gevallen zeggen ze wat tegen een ander persoon (te herkennen aan @naam_van_persoon), maar vaker is het bericht aan niemand specifiek gericht.

Je kent wel het fenomeen dat je in gesprek bent met iemand op een feestje en ineens hoor je dat je naam wordt gezegd in een ander groepje waarmee je helemaal niet in gesprek was. Feitelijk werkt Twitter ook zo. Je kunt heel makkelijk berichtjes waarin je (gebruikers)naam te zien krijgen. En niet alleen dat, je kunt ook zonder moeite achterhalen wat er aan recente berichtjes is geweest over een bepaald onderwerp. Je kunt als het ware onmiddellijk achterhalen wat er op dit moment op Twitter wordt gezegd over de dingen die jou ook bezig houden.

En ook hiervoor hoef je geen eigen twitter account te hebben. Ga naar http://search.twitter.com/ en tik in het zoekveld het woord van iets wat jou interesseert. Als je niet zo gauw iets kunt verzinnen, tik dan de naam van jouw woonplaats in. Zoals je ziet, lijkt dit schem sterk op het startscherm van Google. Het is ook niet voor niets dat de zoekfunctie van Twitter wordt gezien als een serieuze bedreiging voor Google, of op z'n minst een nuttige aanvulling.

Mijn uitdaging voor jou is om een zoekwoord van iets dat je interesseert in deze zoekfunctie in te typen en klik vervolgens dan op Search. Bekijk een paar links die in de berichtjes zijn geplaatst en als je op z'n minst op twee interessante artikelen bent gestuit, maak dan als de wiedeweerga je eigen Twitter account aan (op http://www.twitter.com. En als je dat hebt gedaan, twitter dan het volgende bericht "@wbrand ok ik ben nu ook op twitter, wat nu?".

Succes!

5 nerdgrapjes voor ondernemernerds

Gisteren was ik op bezoek bij de lifehacking academy in Maarssen. Een van de presentaties die ik heb gevolgd was van Taco Oosterkamp van Meereffect, die een presentatie gaf van zijn gratis softwareproduct Fingertips. Hij liet zien hoe veel sneller en gemakkelijker je standaard taken met je computer kunt doen. Verbazingwekkend dat Windows standaard niet was uitgerust met een dergelijke tool (al had ik begrepen dat Vista min of meer een vergelijkbare functie heeft).

Het programma is niet alleen voor de 'gewone' computergebruiker goed te gebruiken, maar 'nerds' kunnen allerlei batchprogrammaatjes ermee opstarten en parameters meegeven, door simpel gebruik van een paar commando's. Eigenlijk brengt dit programma de kracht van Unix/Linux mee naar een Windowscomputer, namelijk werken vanaf een commandline.

Wellicht ben je ergens tijdens het lezen van de tweede alinea afgehaakt en dwalen je ogen verder door de tekst, op zoek naar wat interessanter materiaal. Of je bent afgehaakt om Fingertips te downloaden en zelf te ontdekken wat het kan (of het stond al op je computer). Anyway, tijdens de presentatie vroeg Taco of er nog nerds in de zaal zaten. Ik was de enige die mijn hand opstak. Want ik ben een echte nerd.

Nee, ik lijk misschien niet op de nerds uit de film 'revenge of the nerds' en ik ben niet wereldvreemd, maar ik vertoon wel typisch nerdgedrag. Een nerd wil alles, maar dan ook echt alles weten over een bepaald onderwerp. En kan er urenlang over ouwehoeren met medenerds. Dus ik ben guilty as charged. Maar welke ondernemer is eigenlijk geen nerd?

In tegenstelling tot veel nerds, gaat mijn interesse uit naar een grote range aan onderwerpen. Ik kan met passie praten over ondernemen, maar ook over programmeren. Om te bewijzen dat ik een echte nerd ben, hierbij vijf typische nerdgrapjes:

1. On the left side was nothing right and on the right side was nothing left;
2. On the left side was nothing left and on the right side was nothing right;
3. chmod a+x /bin/laden
4. Er zijn 10 mensen die binaire getallen begrijpen: zij die dat doen en zij die dat niet doen;
5. Er zijn 11 mensen die binaire getallen begrijpen: zij die dat doen en zij die dat niet doen;

Als je geen enkel idee hebt waar dit over ging, morgen post ik de uitleg.

Een goede skiër herkennen ...

Tijdens de skiles vroeg onze skileraar (annex filosoof, annex maatschappelijk werker, annex weldoener, annex bergbeschermer) ons: "How do you recognize a good skier? (en stel je hierbij voor dat deze zin wordt uitgesproken door een fransman met stevig accent).

Diverse antwoorden passeerden de revue: iemand die zijn snelheid altijd onder controle heeft, iemand die zich durft over te geven aan het skiën, iemand die nooit valt, iemand die zonder moeite langzaam kan skiën, iemand die ..... Non, non, non.

Nee, dat was het allemaal niet. En zolang als wij dachten dat dit de juiste antwoorden waren, zouden we nooit goeie skiërs worden. Maar wat was dan wel het antwoord? "A good skier is one who is always ready to initiate".

En het grappige is dat wanneer je tijdens het skiën je afvraagt - ben ik nu in staat om mijn volgende beweging te initiëren? - het je helpt om je brein te focussen en ga je daadwerkelijk beter skiën. Initiëren is niet zozeer dat je de berg jouw wil oplegt (of andersom), maar dat wat je op dat moment tegenkomt, je altijd de juiste beweging (een bocht inzetten, of juist niet) inzet. Er is geen vast recept van als-dan, maar als de situatie zich aandient, komt de beweging vanzelf.

De parallel tussen skiën en ondernemen zal je niet zijn ontgaan. Entrepreneur betekent in het Frans ook 'iemand die initieert' en het is natuurlijk niet meer dan logisch dat deze wijsheid van een Fransman moet komen